Ud Seçerken
Ud seçerken dikkat edilmesi gerekenleri önem sırasına göre şöyle sıralayabiliriz:
Ses Özellikleri
Bir enstrumanda ilk dikkat edilmesi gereken ses özellikleridir. Seçenek dahilindeki udlar çalınıp test edilmeli veya udların ses kayıtları dinlenilmelidir. Değerlendirme aşağıdaki kriterlerde yapılmalıdır.
Sesin niteliği: Udun ses tonu, kulağınıza hoş ve güzel gelmelidir. Bu tabiki bir zevk meselesidir. Ancak ud sesinden çok uzaklaşmış udlar da tercih edilmemelidir. Sesin niteliğinde, ses tablasının büyük önemi vardır. Emir Udlarında kullanılan ses tablası ve tabla altına uygulanan özelleşmiş balkon sistemi sayesinde, başarılı ses tonları elde edilmektedir. Udlarımızın ses kayıtları ve tanıtım videolarına sitemizden ulaşlabilirsiniz.
Seslerin netliği: Udun eşiklerinin birbirine paralel olmaması sesin netliğini bozar. Bunu anlamanın en iyi yolu, bir tel çiftinin, boş ve klavyeye basılı vuruşu arasındaki farklılığı incelemektir. Boş vuruşta kulağımıza akortlu gelen ses, baskılı vuruşta akordu bozuk olarak geliyorsa, sesin netliğinde sorun var demektir. Emir Udları’nın klavye ve büyük-küçük eşik yerleşiminin, milimetrenin yarısı boyutunda hassas yapılması, bu bozukluğun oluşmasını engellemektedir.
Titreşim süresi: Mızrap ile tele vurulduğunda sesin ne kadar sürdüğü kontrol edilmeli ve sesi hemen kesilen udlar tercih edilmemelidir. Ses uzunluğu yeterli olmayan udlarla yapılan süslemeler çok basarılı olmayacaktır (süsleme, ud icrasında sıkça kullanılan bir tekniktir). Bu, Emir Udları olarak özellikle üzerinde çalıştığımız bir konudur. Şu an sahip olunan ses süreleri ile çok etkileyici süsleme ve icra örnekleri ortaya konulabilmektedir.
Rezonans: İcra esnasında, bazı perdelerde, siz sadece bir tele vursanız bile diğeri de titreşir. Buna rezonans denir. İcraya derinlik ve ses zenginliği katar. Birbirinin oktavı olan seslerde çok net görülebilir. Örneğin Mi teli üzerinde Fa# bastığımızda, en üstteki 6.tel de (Fa# teli) kendiliğinden titreşime katılacaktır.
Tellerin uyumu: Udun tüm tellerinde gezindiğimizde teller arasında çok fazla ses şiddeti (Volüm) farkı hissetmemeliyiz. Çünkü udun bazı tellerinin sesleri, yapısal nedenlerden dolayı daha yüksek olabilir. Bu da icrada uyumsuzluğa neden olur.
Ses şiddeti (Volüm): Ud için volüm ve ses tonu ters orantılıdır. Bu özellikler güzel bir denge içinde ayarlanmadığı takdirde, ya gerçek ud sesinden ya da ideal volümden uzaklaşılır. Sonuçta iki kavram da ud için çok önemlidir. Udun sesi dinlenilerek volümü ve tonu anlaşılabilir. Emir Udları’nda bu uyum özellikle ses tablasının kalınlığı ile ayarlanmaktadır.
Kullanım Özellikleri
Sesten sonra sıra kullanımla ilgili özelliklere gelir. Bunlar da şu şekilde incelenebilir:
Udun tutuşu: Udun tutuşunun rahat olması ve kaymaması iyi bir icra için şarttır. Gövde (tekne) bu yüzden çok önemlidir. Gövdeyi oluşturan dilimlerden ortaya denk gelen kısımlar basık tercih edilirse, tutuşta büyük rahatlık sağlanır.
Gövde, sağ kolun altını iyi desteklemeli, kan akışını etkileyecek keskin bir yapıya sahip olmamalıdır. Ayrıca dize denk gelen kısmı, udu dizden kaydırmayacak şekilde bitmelidir. Bu şekilde sağ kol daha az yorulur. Emir Udları’nın gövde yapısı, tüm bu özellikler göz önüne alınarak tasarlanmıştır.
Sol el kullanımı: Sol elin rahat olabilmesi için birkaç etkeni ayrı ayrı incelemeliyiz.
1) Klavye ve sap ölçüleri: Klavye ve sapın sol eli rahatsız edecek ölçülerde olup olmadığı tüm teller gezilerek, pozisyon geçişleri yapılarak kontrol edilmelidir. Emir Udları’nda bu ölçüler, yaşanan tecrübeler sonucunda, genel el ölçülerine uygun olarak tasarlanmıştır. Sipariş doğrultusunda Standartlardan farklı ölçüler de hazırlanmaktadır.
2) Burguluk geçkisi: Burguluğun sapa geçişinin, özellikle birinci pozisyonda ve bu pozisyona geçerken sol eli rahatsızlık edip etmediği kontrol edilmelidir.
3) Küçük eşik: Küçük eşiğin sol ele rahatsızlık verip vermediği kontrol edilmelidir.
4) Tel yüksekliği: Telin klavyeden olan yüksekliği sol elin çalışması üzerinde çok etkilidir. Tel yüksekliği fazla olursa baskılar ve hızlı eserlerin icrası zorlaşır. Ayrıca parmak uçları ve eklem yerlerinde ağrılar oluşur. Bunun yanında, klavyeye çok yakın olan tel yüksekliği de aşırı cızırtıya sebep olur. İkisi arasında yine hassas bir denge söz konusudur. Emir Udları, tel yüksekliği yakın ve cızırtısız ses elde edilecek şekilde tasarlanmıştır. Ancak isteğe göre, standartlardan daha yakın veya yüksek hazırlanabilmektedir.
Sağ el kullanımı: Sağ elin rahat çalışması ve özellikle güçlü mızrap hareketlerinin mızrap yatağına çarpmaması için, göğüs içeri doğru biraz çökük olmalıdır.
Akort özelliği : Burgular rahat işleyerek hassas akord etme imkanı sağlarken, bunun yanında akordu da uzun süre korumalıdır. Emir Udları’nda Akçaağaç burgu yatağı ile birlikte abanoz burgu kullanılmıştır. Bu sayede rahat bir şekilde yapılan akort, uzun süre korunmaktadır.
Satış Sonrası
Alacağınız enstrümanın çok narin olduğunu unutmayın. Satış sonrası ihtiyaç halinde, her türlü desteği alabileceğiniz bir yerden alışveriş yapmalısınız. Bu bilgiyi, daha önce alışveriş yapmış kişilerin görüşünü alarak veya firmanın satış ve garanti koşullarını öğrenerek edinebilirsiniz.
Fizik Müh. Emir Değirmenli
